بحران آلودگی هوا؛ تهدیدی جدی برای سلامت و ایمنی عمومی کشور

ضرورت حکمرانی HSE‌محور برای کاهش مرگ‌ومیر و خسارات اقتصادی

معاون بهداشت وزارت بهداشت با هشدار نسبت به پیامدهای گسترده آلودگی هوا بر سلامت جامعه، اعلام کرد سالانه حدود ۵۷ هزار مورد مرگ زودرس و بالغ بر ۱۸ میلیارد دلار خسارت اقتصادی در کشور به این معضل زیست‌محیطی نسبت داده می‌شود؛ رقمی که ضرورت رویکردی علمی، نظام‌مند و مبتنی بر اصول HSE را بیش از پیش نمایان می‌سازد.

به گزارش ایلنا، دکتر علیرضا رییسی در نشست «گفتمان سلامت؛ هوای آلوده، علل، پیامدها و راهکارها» با تأکید بر اینکه آلودگی هوا یکی از مهم‌ترین ریسک‌های بهداشت، ایمنی و محیط‌زیست (HSE) در ایران محسوب می‌شود، اظهار کرد: این بحران محصول تصمیم‌ها و الگوهای نادرست چند دهه گذشته است و امروز سلامت عمومی، به‌ویژه گروه‌های آسیب‌پذیر نظیر سالمندان، کودکان و بیماران مزمن را به‌طور جدی تهدید می‌کند.

آلودگی هوا؛ ریسک مزمن HSE و تهدید سلامت شاغلان و شهروندان

وی با اشاره به ماهیت جهانی آلودگی هوا افزود: اگرچه این پدیده محدود به ایران نیست، اما مدیریت آن بدون استقرار حکمرانی علمی، ارزیابی ریسک، برنامه‌ریزی بلندمدت و اجرای قاطع سیاست‌ها امکان‌پذیر نخواهد بود. از منظر HSE، آلودگی هوا یک ریسک مزمن و فراگیر است که نه‌تنها سلامت شهروندان، بلکه بهره‌وری نیروی کار و ایمنی شغلی را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.

تجربه‌های جهانی و نقش فناوری‌های پاک

معاون وزیر بهداشت با اشاره به تجربه کشورهای پیشرو در مدیریت آلودگی هوا گفت: در کلان‌شهرهایی مانند شانگهای، استفاده از موتورسیکلت‌های بنزینی به‌طور کامل حذف شده و سهم خودروهای برقی در حمل‌ونقل شهری به‌شدت افزایش یافته است. در ایران نیز بخش قابل توجهی از آلاینده‌ها ناشی از موتورسیکلت‌ها و خودروهای فرسوده است؛ موضوعی که ضرورت شتاب‌بخشی به برنامه‌های اسقاط و جایگزینی ناوگان فرسوده را دوچندان می‌کند.

رییسی توسعه انرژی‌های پاک را یکی از راهبردهای کلیدی HSE دانست و افزود: استفاده از پنل‌های خورشیدی، توسعه حمل‌ونقل برقی و کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی می‌تواند همزمان باعث کاهش آلاینده‌ها، ارتقای سلامت عمومی و حرکت به سمت اقتصاد سبز شود. ایران با برخورداری از بیش از ۲۵۰ روز آفتابی در سال، ظرفیت بالایی برای بهره‌گیری از انرژی خورشیدی دارد.

هزینه‌های انسانی، اقتصادی و خلأ اجرای قانون

وی با تأکید بر بار سنگین آلودگی هوا بر نظام سلامت کشور اظهار داشت: سالانه حدود ۵۷ هزار مرگ به آلودگی هوا نسبت داده می‌شود و ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون نقش مهمی در بروز بیماری‌های قلبی، تنفسی و حتی سرطان دارند. خسارت اقتصادی این وضعیت نیز بین ۱۷ تا ۱۸ میلیارد دلار در سال برآورد می‌شود که از منظر مدیریت HSE، رقمی هشداردهنده و غیرقابل اغماض است.

معاون بهداشت وزارت بهداشت با اشاره به قانون هوای پاک تصریح کرد: این قانون از نظر محتوایی جامع و مبتنی بر اصول سلامت و محیط‌زیست است، اما چالش اصلی در مرحله اجراست. منابع حاصل از جرایم زیست‌محیطی باید به‌صورت هدفمند برای کاهش آلاینده‌ها، پیشگیری از بیماری‌ها و جبران خسارات سلامت هزینه شود.

سلامت؛ خط قرمز توسعه پایدار

رییسی در پایان با تأکید بر اولویت سلامت در تصمیم‌گیری‌های کلان گفت: توسعه صنعتی و اشتغال‌زایی بدون توجه به الزامات HSE توجیه‌پذیر نیست. اقدامات دولت در حوزه توسعه خودروهای برقی، اسقاط خودروهای فرسوده و گسترش انرژی‌های پاک، نشانه‌ای از رویکرد حمایتی و مسئولانه در قبال سلامت مردم است.

وی خاطرنشان کرد: مقابله مؤثر با آلودگی هوا مستلزم مشارکت هماهنگ دولت، بخش خصوصی و عموم مردم است و تنها با اجرای رویکردی علمی، سیستماتیک و HSE‌محور می‌توان این ریسک ملی را کنترل و از تداوم خسارات انسانی و اقتصادی جلوگیری کرد.