هشدار HSE درباره مصرف خودسرانه مکملهای ویتامینی؛ تهدیدی خاموش برای سلامت کبد، کلیه و ایمنی بدن
مصرف خودسرانه و خارج از ضوابط ایمنی انواع مکملهای ویتامینی، بهویژه بدون تجویز پزشک یا متخصص تغذیه، میتواند پیامدهای جدی و گاه غیرقابلجبرانی برای سلامت فردی و ایمنی عمومی به همراه داشته باشد؛ پیامدهایی که از مسمومیتهای کبدی و آسیبهای کلیوی آغاز شده و تا اختلالات عصبی، قلبی و هورمونی ادامه مییابد.
کارشناسان حوزه HSE (بهداشت، ایمنی و محیطزیست) با هشدار نسبت به افزایش مصرف بیرویه مکملها در جامعه، تأکید میکنند که ویتامینها برخلاف تصور عمومی، مواد کاملاً بیخطر نیستند و مصرف غیرعلمی آنها میتواند تعادل زیستی بدن را مختل کرده و فرد را در معرض خطرات جدی سلامتی قرار دهد.
به گزارش ایسنا، دکتر زهرهسادات سنگسفیدی، متخصص تغذیه و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، با اشاره به ماهیت زیستفعال ویتامینها اظهار کرد: ویتامینها در صورت مصرف بیش از نیاز بدن، بهویژه در قالب مکملها، میتوانند باعث بروز مسمومیت، فشار به اندامهای حیاتی و افزایش ریسک بیماریهای مزمن شوند؛ مسألهای که از منظر بهداشت شغلی و سلامت عمومی اهمیت ویژهای دارد.
ویتامینهای محلول در چربی؛ بیشترین ریسک تجمع و مسمومیت
این متخصص تغذیه با اشاره به اینکه ویتامینهای A، D، E و K در دسته ویتامینهای پرخطر از نظر HSE قرار میگیرند، افزود: این ویتامینها بهدلیل محلول بودن در چربی، در بدن تجمع پیدا میکنند و دفع سریع ندارند. بهعنوان نمونه، مصرف بیش از حد ویتامین A میتواند منجر به آسیب کبدی، ریزش مو، خشکی شدید پوست و لب، سردرد، تهوع، دردهای استخوانی و حتی افزایش خطر ناهنجاریهای جنینی در زنان باردار شود؛ پیامدهایی که سلامت فرد و نسل آینده را تهدید میکند.
به گفته وی، مصرف دوزهای بالای ویتامین D نیز از عوامل خطرناک بروز افزایش غیرطبیعی کلسیم و فسفر خون است که میتواند آسیب کلیوی، شکنندگی استخوانها، اختلال رشد کودکان، ضعف و دردهای عضلانی، و مشکلات گوارشی ایجاد کند؛ عوارضی که در چارچوب مدیریت ریسکهای بهداشتی باید جدی گرفته شوند.
ویتامینهای محلول در آب هم ایمنِ مطلق نیستند
سنگسفیدی با رد تصور غلط بیخطر بودن کامل ویتامینهای محلول در آب، گفت: مصرف بیش از اندازه این گروه نیز میتواند سلامت افراد را تهدید کند. بهعنوان مثال، مصرف بیرویه ویتامین C ممکن است باعث اسهال، افزایش احتمال تشکیل سنگ کلیه و افزایش ذخایر آهن در بدن شود که برای برخی بیماران خطرناک است.
وی افزود: دریافت طولانیمدت دوزهای بالای ویتامین B6 با آسیبهای عصبی و اختلالات حسی همراه است و مصرف زیاد ویتامینهای B1 و B3 میتواند منجر به سردرد، تشنج، مشکلات قلبی، واکنشهای آلرژیک و حتی آسیبهای کبدی شود؛ مسائلی که از منظر ایمنی دارویی و سلامت عمومی باید به آنها توجه ویژه داشت.
تداخل دارویی؛ خطری پنهان در مصرف همزمان مکملها
این عضو هیأت علمی دانشگاه با اشاره به تداخل میان برخی ویتامینها و داروهای رایج هشدار داد: از دیدگاه HSE، تداخلهای دارویی یکی از مخاطرات پنهان اما جدی مصرف مکملهاست. برای مثال، ویتامین K میتواند اثر داروهای ضدانعقاد خون را کاهش دهد و مصرف همزمان ویتامین D با داروهایی مانند کورتیکواستروئیدها، دیگوکسین، داروهای ضدتشنج و داروهای ضد سل، خطر بروز عوارض جدی را افزایش میدهد.
غنیسازی مواد غذایی و خطر دریافت بیش از حد
سنگسفیدی همچنین به موضوع مواد غذایی غنیشده اشاره کرد و افزود: بسیاری از محصولات غذایی مانند شیر، غلات صبحانه و نوشیدنیها امروزه با ویتامینها غنی میشوند. مصرف همزمان این مواد غذایی با مکملهای ویتامینی، بدون محاسبه دقیق میزان دریافت روزانه، میتواند منجر به انباشت ویتامین در بدن و افزایش ریسک عوارض شود؛ موضوعی که نیازمند آموزش و آگاهیبخشی عمومی است.
تأکید HSE بر پیشگیری؛ تغذیه اصولی، جایگزین ایمن مکملها
بر اساس اعلام وزارت بهداشت، این متخصص تغذیه در پایان تأکید کرد: اصل اساسی در حفظ سلامت و ایمنی بدن، تأمین ریزمغذیها از طریق رژیم غذایی متعادل و متنوع است. مصرف مکملهای ویتامینی باید تنها در شرایط خاص مانند کمبودهای تشخیصدادهشده، بارداری، سالمندی یا بیماریهای خاص و صرفاً تحت نظر پزشک یا متخصص تغذیه انجام شود.
کارشناسان HSE تأکید میکنند که مصرف آگاهانه، پیشگیری از خوددرمانی و رعایت اصول ایمنی تغذیه، نقش کلیدی در کاهش بار بیماریها و حفظ سلامت فردی و اجتماعی دارد.
- منبع: ایسنا
- نویسنده: دیباگستران صنعت
- 1404/10/09
