خشکی تالاب هامون؛ تهدیدی جدی برای HSE منطقه و عامل تشدید مهاجرتهای اجباری
به گزارش پایگاه خبری حامیان سلامت، ایمنی و محیطزیست نیروی کار (HSE) به نقل از ایلنا، شینا انصاری با تأکید بر وابستگی مستقیم پایداری زیستمحیطی، سلامت عمومی و ایمنی ساکنان منطقه سیستان به تأمین حقابه تالاب هامون، اظهار کرد: حیات این تالاب بینالمللی به سیلابهای رودخانه هیرمند وابسته است و طبق قرارداد سال ۱۳۵۱ میان ایران و افغانستان، حداقل نیاز آبی هامون باید بهصورت پایدار و مستمر تأمین شود.
وی افزود: در حال حاضر، یکی از محورهای اصلی رایزنیهای فنی و دیپلماتیک، جلوگیری از انحراف سیلابها به منطقه گودزره و هدایت آنها به سمت تالاب هامون است. اگرچه در برخی مقاطع زمانی ورود سیلاب به کشور اتفاق افتاده، اما از منظر مدیریت HSE، این موضوع باید در قالب سازوکارهای قانونی، پایش مستمر و تعهدات اجرایی مشخص تثبیت شود.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به پیامدهای مستقیم خشکی تالاب بر سلامت، ایمنی و معیشت مردم منطقه تصریح کرد: عدم تأمین حقابه زیستمحیطی، علاوه بر تخریب اکوسیستم، موجب افزایش توفانهای گردوغبار، بروز بیماریهای تنفسی، تهدید سلامت شاغلان بخش کشاورزی و دامداری و ناایمن شدن شرایط سکونت در سیستان شده است. این شرایط، مهاجرتهای اجباری را تشدید کرده و فشارهای اجتماعی و اقتصادی گستردهای بهدنبال داشته است.
انصاری با اشاره به وضعیت سایر تالابهای کشور گفت: بر اساس برنامه هفتم توسعه، نیاز آبی تالابهای کشور بیش از ۱۱ میلیارد مترمکعب برآورد شده و وزارت نیرو مکلف است این میزان حقابه زیستمحیطی را رهاسازی کند. سازمان حفاظت محیط زیست نیز در چارچوب وظایف حاکمیتی خود، از طریق ستاد ملی مدیریت و هماهنگی تالابها، اجرای این مصوبات را بهصورت مستمر پیگیری میکند.
وی تأکید کرد: حتی در شرایط کمآبی و خشکسالی، تأمین حقابههای زیستمحیطی نهتنها یک ضرورت اکولوژیک، بلکه یک الزام قانونی و مؤلفه کلیدی HSE ملی محسوب میشود؛ چراکه نادیده گرفتن آن، مستقیماً سلامت انسان، ایمنی زیستمحیطی و پایداری سکونتگاهها را تهدید میکند.
تالاب بینالمللی هامون، واقع در شمال استان سیستان و بلوچستان و در مرز ایران و افغانستان، یکی از مهمترین زیستبومهای آبی کشور است که نقش حیاتی در کنترل گردوغبار، تعدیل اقلیم محلی، حفظ تنوع زیستی و تأمین معیشت پایدار جوامع محلی دارد. کاهش شدید ورودی آب طی دو دهه گذشته، این تالاب را با خشکی گسترده مواجه کرده و آن را به یکی از کانونهای بحران محیطزیستی و بهداشتی کشور تبدیل کرده است.
این تالاب که در سال ۱۳۵۴ در فهرست تالابهای بینالمللی (کنوانسیون رامسر) ثبت شده، بهدلیل کاهش آورد رودخانه هیرمند، تغییرات اقلیمی و بهرهبرداری بیرویه از منابع آبی، بخشهای وسیعی از کارکردهای اکولوژیک خود را از دست داده است. ادامه این روند، علاوه بر نابودی تنوع زیستی، تهدیدی جدی برای سلامت عمومی، ایمنی محیط کار در منطقه و پایداری اجتماعی بهشمار میرود؛ ازاینرو، احیای تالاب هامون بهعنوان یک اولویت راهبردی HSE در دستور کار دولت و نهادهای مسئول قرار دارد.
