کاهش تراز آب دریای خزر؛ زنگ هشدار HSE برای سلامت جوامع ساحلی، زیرساختها و امنیت زیستمحیطی منطقه
به گزارش پایگاه خبری حامیان سلامت و ایمنی نیروی کار (HSE) به نقل از ایلنا، احمدرضا لاهیجانزاده، معاون محیط زیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیط زیست، در همایش «تابآوری و همبستگی انرژی، آب، محیط زیست و امنیت غذایی در برنامه توسعه» که در دانشگاه صنعتی شریف برگزار شد، با هشدار نسبت به روند کاهشی تراز آب دریای خزر، این پدیده را یکی از چالشهای راهبردی با پیامدهای جدی HSE برای منطقه و کشورهای حاشیه خزر دانست.
وی با تأکید بر ضرورت بازنگری در الگوهای برنامهریزی توسعهای متناسب با سناریوهای اقلیمی آینده اظهار کرد: بر اساس دادههای پایش بلندمدت و تحلیلهای اقلیمی، کاهش تراز آب دریای خزر حاصل برهمکنش عوامل طبیعی و انسانی از جمله افزایش دمای هوا، تشدید تبخیر، تغییر الگوی بارش در حوضه آبریز و کاهش ورودی آب رودخانههای اصلی است؛ روندی که در صورت نبود مداخلات پیشگیرانه و هماهنگ منطقهای میتواند تشدید شود.
معاون محیط زیست دریایی و تالابها با اشاره به پیامدهای ایمنی و بهداشتی این وضعیت افزود: افت تراز آب خزر میتواند به جابهجایی خط ساحلی، تغییر کاربری اراضی، افزایش کانونهای گردوغبار، افت کیفیت هوا و تهدید سلامت عمومی بهویژه در جوامع ساحلی منجر شود و فشار مضاعفی بر زیرساختهای حیاتی، تأسیسات بندری، تأسیسات صنعتی و شبکههای حملونقل وارد کند.
لاهیجانزاده با تشریح ابعاد اقتصادی–اجتماعی این بحران تصریح کرد: آثار پسروی آب خزر صرفاً محدود به محیط زیست نیست، بلکه ایمنی شغلی و معیشت جوامع محلی، فعالیتهای شیلاتی، گردشگری، بنادر، سرمایهگذاری و پایداری اشتغال را نیز تحت تأثیر قرار میدهد و در صورت بیتوجهی، میتواند ریسکهای اجتماعی و اقتصادی قابل توجهی ایجاد کند.
وی با اشاره به وضعیت خلیج گرگان بهعنوان یکی از کانونهای حساس، کاهش تبادل آب، افزایش شوری، افت کیفیت زیستگاههای آبزی، تهدید تنوع زیستی و پرندگان مهاجر را از مهمترین پیامدهای افت تراز آب خزر برشمرد و هشدار داد: استمرار این شرایط میتواند کارکردهای اکولوژیک تالابهای ساحلی را مختل کرده و پیامدهای فرامرزی زیستمحیطی و بهداشتی به دنبال داشته باشد.
به گفته معاون محیط زیست دریایی و تالابها، در صورت فقدان یک برنامه جامع سازگاری و مدیریت ریسک HSE، هزینههای اقتصادی و اجتماعی ناشی از کاهش بهرهوری منابع، بلااستفاده شدن زیرساختها و افزایش مخاطرات زیستمحیطی، بهمراتب بیش از هزینههای پیشگیرانه خواهد بود.
لاهیجانزاده از تدوین «سند منطقهای سازگاری با پسروی دریای خزر» خبر داد و گفت: این سند با هدف تقویت همکاری میان کشورهای ساحلی، تبادل دادههای پایشی، اجرای پروژههای مشترک، بهرهگیری از ظرفیتهای مالی و فنی بینالمللی و ارتقای تابآوری زیستمحیطی و انسانی تهیه شده و در نشست آتی کنوانسیون حفاظت از محیط زیست دریای خزر مطرح خواهد شد.
وی در پایان با تأکید بر پیوند ساختاری میان آب، انرژی، محیط زیست، سلامت و امنیت غذایی خاطرنشان کرد: تحقق تابآوری در برنامههای توسعه، مستلزم به رسمیت شناختن محدودیتهای اکولوژیک، ادغام الزامات سازگاری با تغییر اقلیم در سیاستگذاریها و ایجاد همافزایی میان نهادهای اجرایی، پژوهشی و بخش خصوصی برای مدیریت یکپارچه سواحل و منابع آبی شمال کشور است.
