کوچک‌شدن پنجره اقدامات اقلیمی؛ زنگ خطر HSE برای سلامت، ایمنی و محیط‌زیست کشور

یک کارشناس محیط‌زیست با تأکید بر هشدار رئیس سازمان هواشناسی درباره محدودتر شدن پنجره فرصت اقدامات اقلیمی، این روند را تهدیدی جدی برای سلامت عمومی، ایمنی زیرساخت‌ها و پایداری محیط‌زیست دانست و به تشریح فرصت‌های از دست‌رفته در حکمرانی HSE کشور پرداخت.

به گزارش ایسنا، ایرج حشمتی در یادداشتی که در اختیار خبرگزاری دانشجویان ایران قرار داده، با اشاره به برگزاری کنفرانس بین‌المللی مدیریت آلودگی هوا نوشت: این رویداد بار دیگر نشان داد که بحران‌های محیط‌زیستی، انرژی، بودجه و ایمنی به‌صورت مستقیم و متقابل به یکدیگر وابسته‌اند. در این نشست، رئیس سازمان هواشناسی کشور هشدار داد: «پنجره فرصت اقدامات اقلیمی روزبه‌روز در حال کوچک شدن است.» هشداری که از منظر HSE، نه‌تنها بیانگر تشدید پیامدهای تغییر اقلیم، بلکه نشانه‌ای از افزایش ریسک‌های سلامت و ایمنی برای جامعه و نیروی کار کشور است.

فرصت‌سوزی منابع؛ تشدید ریسک‌های سلامت و ایمنی

به گفته این کارشناس، یکی از مصادیق روشن فرصت‌سوزی در حوزه HSE، اظهارات رئیس سازمان برنامه و بودجه در ۲۰ آبان ۱۴۰۴ است که اعلام کرد سالانه حدود ۶ میلیارد دلار صرف واردات بنزین می‌شود؛ منابعی که می‌توانست در کاهش آلودگی هوا، ارتقای ایمنی حمل‌ونقل، توسعه ناوگان عمومی و کاهش بیماری‌های منتسب به آلودگی هوا هزینه شود. در همین حال، سوزاندن روزانه حدود ۵۰ میلیون مترمکعب گاز همراه نفت در مشعل‌ها، علاوه بر اتلاف منابع ملی، منجر به افزایش آلاینده‌های خطرناک و تشدید مخاطرات بهداشتی برای ساکنان مناطق صنعتی و کارکنان صنعت نفت شده است.

برآوردها نشان می‌دهد مجموع منابع هدررفته از سال ۱۳۹۶ تاکنون به حدود ۵۰ میلیارد دلار می‌رسد؛ رقمی که می‌توانست نقش تعیین‌کننده‌ای در ایمن‌سازی زیرساخت‌ها، توسعه انرژی‌های پاک، کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و پیشگیری از حوادث شغلی و زیست‌محیطی ایفا کند.

پیامدهای اقلیمی و بار سلامت عمومی

از منظر HSE، سوزاندن گازهای همراه نفت سالانه حدود ۳۶ میلیون تن دی‌اکسیدکربن وارد جو می‌کند و طی هشت سال گذشته بیش از ۳۰۰ میلیون تن انتشار تجمعی به‌جا گذاشته است. این میزان انتشار، نه‌تنها سهم قابل‌توجهی در تشدید تغییر اقلیم دارد، بلکه پیامدهای مستقیمی بر افزایش بیماری‌های قلبی–تنفسی، کاهش کیفیت هوا، افزایش موج‌های گرما و تهدید ایمنی جمعیت‌های آسیب‌پذیر برجای می‌گذارد.

همزمان، تمرکز صنایع و جمعیت در کلان‌شهرها بدون ملاحظات کافی HSE، ریسک بروز حوادث صنعتی، آلودگی مزمن هوا و فشار مضاعف بر سیستم سلامت را افزایش داده است. این شرایط نشان می‌دهد که مسئله فراتر از چالش‌های فنی بوده و ضعف هماهنگی بین‌بخشی و نبود ضمانت اجرایی قوانین HSE نقش کلیدی در تداوم بحران دارد.

HSE و ضرورت اقدام فوری

این کارشناس تأکید می‌کند: کوچک شدن پنجره فرصت اقدامات اقلیمی، از دیدگاه HSE، به معنای افزایش هم‌زمان ریسک‌های سلامت، ایمنی و خسارات زیست‌محیطی است. اصلاح این روند مستلزم تصمیم‌های قاطع، سرمایه‌گذاری هدفمند در حمل‌ونقل پاک، بهبود کیفیت سوخت، انرژی‌های تجدیدپذیر، تقویت شبکه پایش هواشناسی و اجرای کامل قانون هوای پاک است.

در پایان این یادداشت آمده است: برگزاری کنفرانس‌ها و نشست‌های بین‌المللی می‌تواند آگاهی و هم‌افزایی ایجاد کند، اما تا زمانی که هشدارهای علمی به اقدام عملی، تخصیص منابع واقعی و اولویت‌دهی به HSE تبدیل نشود، پنجره فرصت اقدامات اقلیمی همچنان کوچک‌تر شده و هزینه آن مستقیماً از سلامت مردم، ایمنی زیرساخت‌ها و سرمایه‌های محیط‌زیستی کشور پرداخت خواهد شد.