ایمنی؛ از تجربه‌های تلخ انقلاب صنعتی تا نهادینه‌شدن فرهنگ HSE در جهان

ایمنی و بهداشت حرفه‌ای (HSE) امروز به‌عنوان یکی از ارکان اساسی توسعه پایدار و صیانت از نیروی انسانی شناخته می‌شود؛ مفهومی که شکل‌گیری آن نتیجه سال‌ها تجربه، رنج و حوادث تلخ در تاریخ صنعت جهان است.

بررسی تاریخچه ایمنی نشان می‌دهد که در قرن‌های هجدهم و نوزدهم و هم‌زمان با آغاز انقلاب صنعتی، کارگران در معادن، کارخانه‌ها و کارگاه‌ها روزانه ۱۲ تا ۱۴ ساعت بدون استفاده از هرگونه تجهیزات حفاظتی مشغول به کار بودند. در آن دوران، نه کلاه ایمنی، نه دستکش، نه کفش کار و نه آموزش ایمنی وجود داشت و مسئولیت حوادث صرفاً متوجه خود کارگران بود؛ شرایطی که منجر به وقوع هزاران حادثه شغلی بدون جبران خسارت و حمایت قانونی می‌شد.

این وضعیت ناعادلانه، در نهایت زمینه‌ساز شکل‌گیری نخستین قوانین ایمنی شد. در سال ۱۸۳۳ میلادی، انگلستان با تصویب اولین قانون محدودیت ساعات کار و حفاظت از کارگران، گام مهمی در مسیر ایمنی برداشت. برای نخستین‌بار، بازرسان دولتی اجازه یافتند از کارگاه‌ها و کارخانه‌ها بازدید کرده و شرایط کار را مورد ارزیابی قرار دهند؛ اقدامی که سرآغاز شکل‌گیری نظام‌های نظارتی ایمنی در جهان محسوب می‌شود.

نقطه عطف دیگر در تاریخ ایمنی، حادثه آتش‌سوزی کارگاه «تری‌انگل» در سال ۱۹۱۱ در نیویورک بود؛ حادثه‌ای که به دلیل قفل بودن درهای خروج، جان بیش از ۱۴۰ کارگر – عمدتاً زنان – را گرفت. این فاجعه بازتاب گسترده‌ای در جهان داشت و منجر به تدوین و اجرای اولین قوانین جامع و الزام‌آور ایمنی در ایالات متحده آمریکا شد. از آن پس، ایمنی از یک توصیه اخلاقی به یک الزام قانونی تبدیل شد.

با توسعه صنایع، تجهیزات حفاظت فردی مانند کلاه ایمنی، کفش‌های ضدضربه، دستکش‌های نسوز و همچنین آموزش‌های ایمنی به‌تدریج وارد محیط‌های کاری شدند. هم‌زمان، این درک شکل گرفت که بدون تأمین ایمنی نیروی کار، تولید پایدار و بهره‌وری امکان‌پذیر نخواهد بود؛ مفهومی که در قالب شعار شناخته‌شده «اول ایمنی، بعد کار» در صنایع جهان نهادینه شد.

امروزه، ایمنی فراتر از قوانین و مقررات، به یک فرهنگ سازمانی تبدیل شده است؛ فرهنگی که در صنایع بزرگ از جمله فولاد، معدن و انرژی، بر احترام به جان انسان‌ها تأکید دارد. به‌کارگیری فناوری‌های نوین مانند حسگرها، دوربین‌های پایش، سیستم‌های هوشمند و تحلیل داده‌ها، موجب شده است نظام‌های HSE هر روز دقیق‌تر، سریع‌تر و اثربخش‌تر عمل کنند.

کارشناسان معتقدند تاریخ ایمنی، در حقیقت تاریخ احترام به انسان است؛ مسیری که با رنج نسل‌های گذشته شکل گرفته و امروز در قالب هر تابلوی هشدار، هر آموزش ایمنی و هر اقدام پیشگیرانه ادامه دارد. بی‌تردید، هرجا ایمنی رعایت شود، آرامش، بهره‌وری و توسعه پایدار نیز تحقق خواهد یافت.

نقل از:پایگاه خبری حامیان سلامت و ایمنی نیروی کار