نقش واکسنهای نسل جدید آنفلوانزا در ارتقای بهداشت و ایمنی سلامت
بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت – فوریه ۲۰۲۶
بر اساس ارزیابی جدید سازمان جهانی بهداشت (WHO)، واکسنهای نسل جدید آنفلوانزا که از پوشش ایمنی گستردهتر و ماندگارتر نسبت به واکسنهای فصلی فعلی برخوردارند، میتوانند نقش تعیینکنندهای در کاهش بار جهانی بیماری آنفلوانزا، ارتقای ایمنی سلامت و تقویت آمادگی در برابر پاندمیها ایفا کنند.
این ارزیابی که تحت عنوان «ارزش کامل واکسنهای بهبودیافته آنفلوانزا» (FVIVA) و در قالب مقالهای در مجله Vaccine منتشر شده است، تأثیرات بهداشتی، اقتصادی و سیاستگذاری واکسنهای نسل جدید را بررسی کرده و موانع بالقوه در مسیر بهکارگیری جهانی آنها را شناسایی میکند. نتایج این گزارش، مبنای معتبری برای تصمیمگیریهای مدیریتی، سرمایهگذاری در حوزه سلامت و برنامهریزی راهبردی HSE فراهم میسازد.
بار جهانی بیماری آنفلوانزا
سالانه حدود یک میلیارد مورد ابتلا به آنفلوانزای فصلی در جهان گزارش میشود که از این تعداد، ۳ تا ۵ میلیون مورد به بیماری شدید منجر شده و بین ۲۹۰ هزار تا ۶۵۰ هزار مرگ عمدتاً به دلیل عوارض تنفسی رخ میدهد. این آمار، اهمیت توجه نظاممند به پیشگیری و کنترل این بیماری را در چارچوب مدیریت ریسکهای بهداشتی (HSE) برجسته میسازد.
محدودیتهای واکسنهای فعلی
اگرچه واکسنهای موجود نقش مؤثری در کاهش بار بیماری دارند، اما اثربخشی آنها بسته به فصل، نوع واکسن و گروههای جمعیتی متغیر بوده و معمولاً تنها برای یک فصل ایمنی ایجاد میکنند. در حال حاضر، علیرغم گزارش ۱۴۳ کشور مبنی بر در دسترس بودن واکسن آنفلوانزا، بیشترین مصرف واکسنها در کشورهای با درآمد متوسط رو به بالا و بالا متمرکز است.
مزایای راهبردی واکسنهای نسل جدید
برآوردهای FVIVA نشان میدهد که در صورت توسعه و استفاده گسترده از واکسنهای بهبودیافته یا جهانی آنفلوانزا در بازه زمانی ۲۰۲۵ تا ۲۰۵۰، امکان پیشگیری از حدود ۱۸ میلیارد مورد ابتلا و نجات تا ۶.۲ میلیون نفر در سطح جهانی وجود دارد؛ بهویژه در گروههای پرخطر مانند سالمندان، کودکان خردسال و زنان باردار.
به گفته دکتر «فیلیپ لامباخ»، مسئول فنی پروژه در WHO، این ارزیابی «شواهد مشترک و قابل اتکایی برای هدایت سیاستگذاریها، اولویتهای پژوهشی و سرمایهگذاری در حوزه واکسن آنفلوانزا فراهم میکند.»
تأثیرات اقتصادی و کاهش مقاومت میکروبی
مطالعه مذکور نشان میدهد که واکسنهای نسل جدید در بسیاری از کشورها مقرونبهصرفه یا حتی هزینهکاه خواهند بود. همچنین افزایش پوشش واکسیناسیون آنفلوانزا منجر به کاهش مصرف غیرضروری آنتیبیوتیکها و در نتیجه کنترل مقاومت ضدمیکروبی میشود. برآوردها حاکی از آن است که این واکسنها میتوانند تا سال ۲۰۵۰ از مصرف ۱.۳ میلیارد دوز روزانه تعریفشده آنتیبیوتیک جلوگیری کنند.
ملاحظات HSE در پذیرش واکسنها
میزان تأثیرگذاری واکسنهای نسل جدید به عواملی نظیر بار بیماری ملی، ظرفیت نظام سلامت، قیمت واکسن، ایمنی، اثربخشی، مدت ایمنی، پایداری دمایی و عمر نگهداری بستگی دارد. این شاخصها بهویژه برای کشورهای با درآمد کم و متوسط، از منظر مدیریت بهداشت حرفهای و ایمنی سلامت جامعه اهمیت ویژهای دارند.
همراستایی با راهبردهای جهانی
چارچوب FVIVA با راهبرد جهانی آنفلوانزای WHO (۲۰۱۹–۲۰۳۰) و همچنین مشخصات محصول ترجیحی واکسنهای نسل جدید همسو بوده و از تجربیات علمی و مدیریتی دوران همهگیری کووید-۱۹ بهره میبرد. در دسامبر ۲۰۲۵، WHO دستورالعملهای بهروزشدهای را برای توسعه واکسنهایی با ایمنی بالاتر، پوشش وسیعتر و قابلیت تولید محلی در کشورهای کمدرآمد و متوسط منتشر کرد.
وضعیت توسعه جهانی
تا فوریه ۲۰۲۶، تعداد ۴۶ واکسن نسل جدید آنفلوانزا با استفاده از فناوریهای متنوع در مرحله توسعه بالینی قرار دارند که نشاندهنده پیشرفت قابل توجه در مسیر ارتقای ایمنی سلامت جهانی و کاهش ریسکهای زیستی است.
ترجمه از:دیباگستران صنعت
