نوسانات شدید دمایی؛ تهدید خاموش برای کشاورزی، سلامت جامعه و پایداری محیط‌زیست

نوسانات شدید و غیرقابل‌پیش‌بینی دمای هوا در سال‌های اخیر، به‌عنوان یکی از جدی‌ترین پیامدهای تغییرات اقلیمی، به تهدیدی خاموش اما فراگیر برای بخش کشاورزی کشور تبدیل شده است؛ تهدیدی که علاوه بر کاهش تولید محصولات کشاورزی، پیامدهای قابل‌توجهی در حوزه ایمنی، بهداشت و محیط‌زیست (HSE) به همراه دارد و می‌تواند امنیت غذایی و سلامت عمومی جامعه را تحت تأثیر قرار دهد.

بر اساس گزارش‌های کارشناسی، افزایش دماهای ناگهانی، وقوع موج‌های گرمایی و سرمایی خارج از فصل و تغییر الگوی بارش‌ها، موجب بروز تنش‌های شدید در محصولات زراعی و باغی شده و خسارات اقتصادی گسترده‌ای را به بهره‌برداران این بخش وارد کرده است. این شرایط، زمینه‌ساز افزایش شیوع آفات و بیماری‌های گیاهی و در نتیجه، مصرف بیشتر سموم و نهاده‌های شیمیایی شده که از منظر HSE، خطر آلودگی منابع آب و خاک و تهدید سلامت مصرف‌کنندگان را افزایش می‌دهد.

از سوی دیگر، کارشناسان بهداشت حرفه‌ای هشدار می‌دهند که نوسانات دمایی، به‌ویژه افزایش دما در فصول گرم، سلامت کشاورزان و کارگران بخش کشاورزی را با مخاطرات جدی مواجه می‌سازد. بروز گرمازدگی، کم‌آبی بدن، خستگی مفرط و کاهش تمرکز در محیط کار، احتمال وقوع حوادث شغلی و آسیب‌های جسمی را افزایش داده و ضرورت توجه ویژه به الزامات ایمنی و بهداشتی را دوچندان می‌کند.

متخصصان محیط‌زیست نیز با اشاره به اثرات بلندمدت تغییرات اقلیمی، تأکید دارند که تداوم این نوسانات می‌تواند موجب تخریب اکوسیستم‌های طبیعی، کاهش تنوع زیستی و تشدید فرسایش خاک شود. به اعتقاد آنان، عدم مدیریت صحیح این شرایط، نه‌تنها کشاورزی پایدار را با چالش مواجه می‌کند، بلکه پیامدهای جبران‌ناپذیری برای محیط‌زیست به همراه خواهد داشت.

در همین راستا، کارشناسان HSE بر ضرورت اتخاذ رویکردی پیشگیرانه تأکید کرده و راهکارهایی همچون اصلاح الگوی کشت، توسعه سامانه‌های پایش و هشدار سریع اقلیمی، آموزش مستمر کشاورزان در زمینه مدیریت ریسک‌های ایمنی و بهداشتی و ترویج روش‌های کشاورزی سازگار با محیط‌زیست را از جمله اقدامات مؤثر در کاهش پیامدهای این بحران عنوان می‌کنند.

مسئولان ذی‌ربط نیز خواستار تقویت همکاری میان نهادهای اجرایی، مراکز پژوهشی و تشکل‌های کشاورزی شده‌اند تا با برنامه‌ریزی علمی و مبتنی بر اصول HSE، ضمن کاهش خسارات ناشی از نوسانات دمایی، گامی مؤثر در جهت حفظ سلامت نیروی کار، صیانت از محیط‌زیست و تأمین پایدار امنیت غذایی کشور برداشته شود.

نقل از:دیباگستران صنعت