بحران آب تهران از منظر HSE؛ تهدیدی ترکیبی برای سلامت، ایمنی و پایداری شهری
تهران در شرایطی روزهای بحرانی کمآبی را پشت سر میگذارد که سدهای اصلی پایتخت در پایینترین سطح ذخیره نیم قرن اخیر قرار گرفتهاند و کارشناسان نسبت به «روز صفر آب» هشدار میدهند. کاهش بارندگی، تداوم خشکسالی و مصرف بالاتر از الگو، این کلانشهر را در معرض خطری ترکیبی در حوزه سلامت، ایمنی و محیط زیست قرار داده است.
پنج سد اصلی تأمینکننده آب تهران ـ امیرکبیر، لتیان، لار، طالقان و ماملو ـ با ذخایری کمتر از پنج درصد ظرفیت خود فعالیت میکنند و بنا بر اعلام مسئولان، میزان بارش در پنج ماه نخست سال آبی جاری کمتر از هشتاد میلیمتر بوده است؛ رقمی که نشاندهنده کسری گسترده نسبت به میانگین بلندمدت است. افزایش مصرف خانگی در ماه پایانی سال، بهویژه در جریان خانهتکانی، فشار مضاعفی بر شبکه توزیع وارد کرده است.
از منظر HSE، بحران آب تهران تنها یک مسئله منابع طبیعی نیست؛ بلکه با تهدید سلامت عمومی و ایمنی شهری پیوند مستقیم دارد. کاهش سطح سدها و افت فشار شبکه، احتمال برگشت آلودگی به آب شهری را افزایش میدهد و تمرکز آلایندهها در منابع سطحی و زیرزمینی میتواند موجب بیماریهای کلیوی و اختلالات متابولیک شود. در سوی دیگر، کاهش سطح آبهای زیرزمینی ناشی از برداشت بیرویه، پدیده فرونشست زمین را تشدید کرده که برای زیرساختهای شهری و سکونتگاهها خطر جدی محسوب میشود.
میانگین مصرف آب در تهران به حدود ۱۹۵ لیتر در روز برای هر نفر رسیده است، در حالیکه الگوی مصرف استاندارد ۱۳۰ لیتر است. اگرچه بیش از یک میلیون کاهنده مصرف در منازل نصب شده است، اما همچنان سهم بالایی از مشترکان بیش از مقدار مجاز مصرف میکنند. تداوم این روند میتواند تابآوری شبکه توزیع را کاهش داده و تأمین پایدار آب را در گرمترین ماههای سال با چالش مواجه کند.
کارشناسان HSE بر این باورند که بحران فعلی محصول ترکیبی از ضعف مدیریتی، تغییر اقلیم و رفتار مصرفی نادرست است. راه برونرفت از این وضعیت، تنها در گرو کاهش مصرف نیست، بلکه نیازمند حکمرانی هوشمند آب و یکپارچهسازی ملاحظات سلامت، ایمنی و محیط زیست در سیاستگذاریهای شهری است.
برنامهریزی برای بازیافت آب خاکستری، استفاده از فناوریهای صرفهجویی در صنایع پرآببر، توسعه سامانههای پایش هوشمند و آموزش عمومی فرهنگ مصرف از محورهایی است که باید به شکل هماهنگ اجرا شود. ادامه روند کنونی، امنیت آبی تهران را با بحران پایداری مواجه میکند و میتواند پیامدهایی فراتر از کمآبی، شامل چالشهای بهداشت عمومی، آسیب به زیرساختها و کاهش کیفیت زندگی شهروندان را به دنبال داشته باشد.
تهران امروز در نقطهای ایستاده است که آینده سلامت، ایمنی و محیط زیست آن به تصمیمات اکنون وابسته است. تنها با اصلاح الگوی مصرف، استفاده هوشمند از فناوری و تعهد مشترک شهروندان و دستگاههای مدیریتی میتوان از تبدیل بحران آب به فاجعهای انسانی و زیستمحیطی جلوگیری کرد.
نقل از:دیباگستران صنعت
منبع:خبرگزاری مهر
