چرا نان سبوسدار باید جایگاه اصلی خود را در سفره ایرانیان بازیابد؟
در سالهای اخیر، افزایش شیوع بیماریهای مزمن مانند دیابت، چاقی و بیماریهای قلبی–عروقی، نگاهها را بیش از گذشته به سمت اصلاح الگوهای غذایی سوق داده است. در این میان، نان بهعنوان یکی از اصلیترین اجزای سفره خانوادههای ایرانی، نقش تعیینکنندهای در سلامت جامعه دارد. کارشناسان تغذیه معتقدند نوع نانی که روزانه مصرف میشود، میتواند تأثیری مستقیم بر وضعیت سلامت جسمی در کوتاهمدت و بلندمدت داشته باشد؛ موضوعی که اهمیت مصرف نان سبوسدار را دوچندان میکند.
نان سبوسدار از آرد کامل گندم تهیه میشود؛ آردی که در فرآیند تولید آن، سبوس و جوانه گندم حذف نشده است. این در حالی است که در تولید آرد سفید، بخش زیادی از مواد مغذی گندم کنار گذاشته میشود و محصول نهایی، هرچند از نظر ظاهری سفیدتر و لطیفتر است، اما ارزش تغذیهای کمتری دارد. همین تفاوت به ظاهر ساده، نقطه آغاز اختلاف چشمگیر میان نان سبوسدار و نانهای تهیهشده از آرد تصفیهشده است.
فیبر غذایی یکی از مهمترین ترکیبات موجود در نان سبوسدار است که نقش کلیدی در بهبود عملکرد دستگاه گوارش ایفا میکند. مصرف کافی فیبر به پیشگیری از یبوست کمک کرده و حرکت طبیعی رودهها را تنظیم میکند. علاوه بر این، فیبر باعث ایجاد احساس سیری طولانیمدت میشود و از پرخوری جلوگیری میکند؛ مسئلهای که در کنترل وزن و کاهش چاقی، بهویژه در جوامع شهری، اهمیت فراوانی دارد.
از سوی دیگر، نان سبوسدار منبع غنی ویتامینهای گروه B است که در فرآیند تولید انرژی، حفظ عملکرد سیستم عصبی و کاهش احساس خستگی نقش مؤثری دارند. حذف سبوس در آرد سفید باعث کاهش چشمگیر این ویتامینها میشود و میتواند در درازمدت به کمبودهای تغذیهای منجر شود؛ کمبودهایی که گاه با علائمی همچون بیحالی، کاهش تمرکز و ضعف عمومی بدن همراه هستند.
کنترل قند خون یکی دیگر از مزایای مهم مصرف نان سبوسدار است. این نوع نان به دلیل برخورداری از شاخص گلیسمی پایینتر، باعث افزایش تدریجی قند خون پس از مصرف میشود. در مقابل، نان سفید بهسرعت قند خون را افزایش میدهد و ترشح ناگهانی انسولین را به دنبال دارد؛ فرایندی که در صورت تکرار، خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را افزایش میدهد. به همین دلیل، متخصصان تغذیه مصرف نان سبوسدار را به افراد مبتلا به دیابت و کسانی که در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارند، بهطور ویژه توصیه میکنند.
تحقیقات علمی همچنین نشان میدهد که مصرف منظم غلات کامل از جمله نان سبوسدار، میتواند به کاهش کلسترول بد خون (LDL) کمک کرده و خطر بیماریهای قلبی–عروقی را کاهش دهد. وجود ترکیبات آنتیاکسیدانی و مواد معدنی همچون منیزیم و پتاسیم در سبوس گندم، نقش مهمی در سلامت قلب و عروق ایفا میکند؛ موضوعی که اهمیت این نوع نان را در سبد غذایی روزانه برجستهتر میسازد.
با وجود مزایای فراوان، کارشناسان تأکید میکنند که تغییر الگوی مصرف نان باید بهصورت تدریجی انجام شود. افزایش ناگهانی مصرف فیبر ممکن است در برخی افراد، ناراحتیهای گوارشی خفیف ایجاد کند؛ بنابراین بهتر است نان سبوسدار بهتدریج جایگزین نانهای سفید شود. همچنین توجه به این نکته ضروری است که همه نانهایی که با عنوان «سبوسدار» عرضه میشوند، لزوماً استاندارد و واقعی نیستند. رنگ تیره نان بهتنهایی معیار سبوسدار بودن آن نیست و آگاهی مصرفکنندگان در این زمینه اهمیت زیادی دارد.
در نهایت، متخصصان تغذیه بر این باورند که بازگشت نان سبوسدار به سفره خانوادهها، تنها یک انتخاب فردی نیست؛ بلکه گامی مهم در مسیر ارتقای سلامت عمومی جامعه محسوب میشود. انتخاب نان سبوسدار، تصمیمی ساده اما اثرگذار است که میتواند در بلندمدت به کاهش شیوع بیماریها، افزایش کیفیت زندگی و کاهش هزینههای درمانی در سطح ملی منجر شود؛ تصمیمی که از دل سفرههای روزمره آغاز میشود و نتایج آن، سلامت نسلهای آینده را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
نویسنده : دیباگستران صنعت
نقل از :خبرگزاری مهر
1404/09/27
