بیماری خاموشی که سلامت نیروی کار را تهدید می‌کند

«کبد چرب»؛ ریسک جدی بهداشت شغلی و عامل پنهان افزایش حوادث و بیماری‌های قلبی

بیشتر مردم و حتی بسیاری از شاغلان، از ابتلا به یکی از شایع‌ترین و در عین حال خطرناک‌ترین بیماری‌های غیرواگیر بی‌اطلاع هستند؛ بیماری‌ای که ممکن است سال‌ها بدون علامت باقی بماند، اما در عمل می‌تواند طول عمر مفید، توان کاری و ایمنی شغلی افراد را به‌شدت کاهش دهد.

به گزارش خبرنگار مهر، عارضه کبد چرب به‌عنوان شایع‌ترین بیماری کبدی، بخش قابل توجهی از جمعیت کشور را درگیر کرده است؛ به‌طوری‌که بسیاری از مبتلایان بدون آگاهی از وضعیت خود، در محیط‌های کاری پرریسک یا کم‌تحرک مشغول فعالیت هستند.

📊 ابعاد نگران‌کننده یک چالش بهداشت حرفه‌ای

رضا ملک‌زاده، رئیس پژوهشکده گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران، با اشاره به شیوع بالای این بیماری اعلام کرد:

حدود ۳۰ درصد جمعیت ایران و نزدیک به ۳۵ درصد ساکنان تهران به کبد چرب مبتلا هستند؛ در حالی که در بسیاری موارد، اولین تظاهر جدی بیماری، سکته قلبی یا مغزی است.

وی تأکید کرد: تجمع چربی تنها محدود به کبد نیست، بلکه در رگ‌های قلب و مغز نیز رسوب می‌کند و همین موضوع، خطر بروز حوادث قلبی–عروقی ناگهانی را افزایش می‌دهد؛ مسئله‌ای که از منظر HSE و ایمنی نیروی انسانی اهمیت ویژه‌ای دارد.

🚨 افزایش ریسک حوادث و کاهش توان کاری

به گفته این متخصص، احتمال سکته قلبی در افراد مبتلا به کبد چرب، حدود ۱۰ برابر افراد سالم است و این بیماری می‌تواند به نارسایی کلیه، کاهش تمرکز، خستگی مزمن و افت عملکرد شغلی منجر شود؛ عواملی که در محیط‌های صنعتی و اداری، احتمال خطای انسانی و حوادث کاری را افزایش می‌دهند.

🩺 پایش سلامت؛ فراتر از آزمایش آنزیم‌های کبدی

ملک‌زاده با اشاره به اینکه کبد چرب اغلب بدون درد و علامت است، تصریح کرد:

طبیعی بودن آنزیم‌های کبدی، به‌معنای سالم بودن کبد نیست
افراد دارای شکم برجسته، اضافه‌وزن یا سبک زندگی کم‌تحرک باید سونوگرافی انجام دهند
بررسی فشار خون، قند خون و چربی خون به‌ویژه LDL از الزامات پایش سلامت شغلی است

🏃‍♂️ اصلاح سبک زندگی؛ راهکار کلیدی HSE

رئیس پژوهشکده گوارش و کبد، ورزش منظم را مؤثرترین راه درمان کبد چرب دانست و گفت:

ورزش برای درمان کبد چرب حتی از تغذیه مهم‌تر است. حداقل ۵ روز در هفته، روزی ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی مؤثر که با تعریق و افزایش ضربان قلب همراه باشد، توصیه می‌شود.

وی همچنین به تغییر الگوی زندگی اشاره کرد و افزود:

افزایش مصرف کالری روزانه از ۲۰۰۰ به حدود ۳۰۰۰ کالری
کاهش تحرک، زندگی ماشینی و استفاده مداوم از آسانسور
کم‌تحرکی حدود ۹۰ درصد جمعیت و اضافه‌وزن یا چاقی در ۷۰ درصد افراد

از جمله عوامل اصلی افزایش کبد چرب و تهدید سلامت عمومی و شغلی هستند.

🍞 تغذیه پرخطر؛ عامل تشدید بیماری

به گفته این متخصص، برنج، نان، سیب‌زمینی و شیرینی‌ها از گروه‌های غذایی مؤثر در بروز کبد چرب هستند و مصرف متعادل چربی به‌تنهایی عامل ایجاد این بیماری محسوب نمی‌شود.

✅ جمع‌بندی HSE

کبد چرب، یک بیماری خاموش اما پرهزینه برای سلامت فرد، سازمان و نظام سلامت است.

با ورزش منظم، کاهش وزن، اصلاح تغذیه و کنترل فشار، قند و چربی خون می‌توان:

از بروز عوارض قلبی–عروقی
کاهش توان کاری و افزایش حوادث شغلی
و ناتوانی‌های زودرس

به‌طور مؤثر پیشگیری کرد.

حتی اگر علامتی ندارید، وضعیت کبد خود را بررسی کنید؛ پیشگیری، مهم‌ترین اصل در HSE است.