نقش عوامل HSE در پیشگیری و شناسایی زودهنگام تومورهای مغزی

تابش اشعه، عوامل محیطی و بهداشت شغلی از مهم‌ترین ریسک‌فاکتورها

یک متخصص جراحی مغز و اعصاب با اشاره به نقش عوامل ایمنی، بهداشت و محیط‌زیست (HSE) در بروز تومورهای مغزی، بر اهمیت کنترل مواجهه با اشعه، ارتقای بهداشت شغلی و تشخیص زودهنگام به‌عنوان ارکان اصلی پیشگیری تأکید کرد.

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از وبدا، دکتر فریبرز ثمینی با بیان اینکه تومورهای سیستم عصبی مرکزی سهم نسبتاً محدودی از کل تومورهای بدن را به خود اختصاص می‌دهند، اظهار داشت: سیستم عصبی مرکزی شامل مغز، نخاع و اعصاب محیطی، حدود یک تا دو درصد از کل تومورهای بدن را تشکیل می‌دهد. از این میزان، حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد تومورها بدخیم و سرطانی بوده و ۶۰ تا ۷۰ درصد ماهیت خوش‌خیم دارند.

تابش اشعه؛ یک خطر اثبات‌شده در حوزه HSE

این استاد دانشگاه علوم پزشکی، تابش اشعه (رادییشن) را یکی از مهم‌ترین و اثبات‌شده‌ترین عوامل خطر در بروز تومورهای مغزی و نخاعی دانست و افزود: افرادی که به‌طور شغلی یا درمانی در معرض دُزهای بالای اشعه قرار می‌گیرند، در معرض خطر بالاتری هستند. این موضوع از منظر HSE به‌ویژه در مراکز درمانی، واحدهای تصویربرداری پزشکی، صنایع هسته‌ای و مشاغل پرتوزا اهمیت ویژه‌ای دارد.

وی هشدار داد: کودکان به دلیل حساسیت بالاتر بافت‌های عصبی، در صورت انجام مکرر تصویربرداری‌هایی مانند سی‌تی‌اسکن، آسیب‌پذیرتر هستند و لازم است اصل ALARA (کاهش اشعه تا حداقل ممکن) به‌طور جدی رعایت شود.

عوامل ژنتیکی، ایمنی و بهداشت فردی

ثمینی با اشاره به اینکه علت دقیق بسیاری از تومورهای مغزی هنوز ناشناخته است، گفت: برخی بیماری‌های ژنتیکی مانند نوروفیبروماتوزیس و توبروز اسکلروزیس ارتباط مستقیمی با افزایش خطر تومورهای سیستم عصبی دارند. همچنین اختلالات سیستم ایمنی، به‌ویژه در افرادی که به دلیل پیوند عضو یا بیماری‌های خاص تحت درمان با داروهای سرکوب‌کننده ایمنی هستند، احتمال بروز این تومورها را افزایش می‌دهد.

سن، جنس و عوامل هورمونی

به گفته این متخصص جراحی مغز و اعصاب، برخی تومورها در سنین خاص شیوع بیشتری دارند؛ به‌عنوان مثال، مدولوبلاستوم بیشتر در کودکان مشاهده می‌شود، در حالی که تومورهایی مانند گلیوبلاستوم و مننژیوم در سنین بالاتر شایع‌تر هستند.

وی افزود: از نظر جنسیتی، مننژیوم در زنان شایع‌تر است و عوامل هورمونی می‌توانند در رشد آن نقش داشته باشند؛ به‌طوری که در دوران بارداری، رشد این تومور در برخی زنان تسریع می‌شود.

متاستازها و ارتباط با سلامت عمومی

ثمینی با اشاره به تومورهای متاستاتیک خاطرنشان کرد: این تومورها منشأ اولیه‌ای در سایر اندام‌های بدن دارند و از طریق جریان خون یا مجاورت به مغز و نخاع گسترش می‌یابند. این نوع درگیری‌ها اغلب بدخیم بوده و ارتباط مستقیمی با وضعیت سلامت عمومی، سبک زندگی و عوامل محیطی دارند.

تشخیص زودهنگام؛ کلید کاهش ریسک و افزایش ایمنی

این متخصص در پایان با تأکید بر رویکرد پیشگیرانه در چارچوب HSE گفت: اگرچه عواملی مانند سن و جنس قابل کنترل نیستند، اما کاهش مواجهه با عوامل خطر محیطی، رعایت اصول ایمنی شغلی، و مراجعه زودهنگام در صورت بروز علائم عصبی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در تشخیص و درمان موفق داشته باشد.

وی علائمی مانند اختلال بینایی و شنوایی، ضعف یا فلج اندام‌ها، اختلال گفتار و سردردهای غیرمعمول را از نشانه‌های هشداردهنده برشمرد و تصریح کرد: تشخیص زودهنگام، امکان درمان‌های کم‌تهاجمی مانند جراحی محدود، رادیوتراپی هدفمند، شیمی‌درمانی یا روش‌های استریوتاکتیک را فراهم کرده و شانس موفقیت درمان را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد.