تأکید بر نقش مدیریت استرس، خواب کافی و تحرک بدنی در ارتقای سلامت مردان از منظر HSE
کد خبر: 97513 | ۲۰ خرداد ۱۴۰۵
در چارچوب رویکردهای بهداشت، ایمنی و محیطزیست (HSE) و با هدف ارتقای سلامت نیروی کار و جامعه، کارشناسان حوزه سلامت نسبت به پیامدهای سه عامل مهم سبک زندگی یعنی استرس مزمن، کمخوابی و بیتحرکی هشدار میدهند. این سه عامل میتوانند تعادل سیستمهای حیاتی بدن را مختل کرده و در بلندمدت زمینهساز بروز بیماریهای مزمن از جمله بیماریهای قلبی–عروقی، اختلالات متابولیک و مشکلات باروری در مردان شوند.
به گزارش پایگاه خبری حامیان سلامت و ایمنی نیروی کار به نقل از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (وبدا)، دکتر شیما مهرآبادی، متخصص فیزیولوژی و فوقدکترای سرطانهای دستگاه گوارش و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی نیشابور، در گفتوگویی به مناسبت هفته جهانی سلامت مردان با اشاره به اهمیت توجه به شاخصهای سلامت جسمی و روانی مردان، اظهار کرد: سلامت مردان تنها به نبود بیماری محدود نمیشود، بلکه به معنای توانایی بدن برای مقابله با فشارهای فیزیکی و روانی، حفظ تعادل هورمونی و عملکرد مناسب سیستمهای حیاتی بدن است.
وی با اشاره به نقش استرس در بروز اختلالات هورمونی افزود: زمانی که فرد برای مدت طولانی در معرض فشارهای روانی قرار میگیرد، محور هیپوتالاموس–هیپوفیز–آدرنال (HPA) به طور مداوم فعال شده و هورمون کورتیزول در بدن افزایش مییابد. افزایش مزمن این هورمون علاوه بر بالا بردن فشار خون و افزایش خطر بیماریهای قلبی–عروقی، میتواند باعث کاهش تولید تستوسترون شود. این هورمون نقش مهمی در حفظ انرژی، قدرت عضلانی، تمرکز ذهنی، خلقوخو و سلامت عمومی مردان دارد و کاهش آن میتواند عملکرد جسمی و روانی فرد را تحت تأثیر قرار دهد.
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی نیشابور در ادامه با اشاره به تأثیر استرس مزمن بر سلامت باروری مردان گفت: بسیاری از افراد استرس را صرفاً یک عامل روانی میدانند، در حالی که استرس طولانیمدت با افزایش سطح کورتیزول و ایجاد استرس اکسیداتیو میتواند فرآیند تولید اسپرم را مختل کرده و به ساختار DNA اسپرمها آسیب وارد کند. پیامد این وضعیت کاهش تعداد اسپرم، افت تحرک و کاهش کیفیت آن است که در برخی موارد زمانی آشکار میشود که زوجین با مشکلات ناباروری مواجه میشوند.
دکتر مهرآبادی همچنین به نقش افزایش توده چربی بهویژه در ناحیه شکم در بروز اختلالات متابولیک اشاره کرد و گفت: چربی احشایی یک بافت فعال متابولیکی محسوب میشود که به طور مداوم مواد التهابی تولید میکند. این فرآیند میتواند حساسیت بدن به انسولین را کاهش داده و خطر ابتلا به دیابت، سندرم متابولیک و بیماریهای قلبی–عروقی را افزایش دهد. علاوه بر این، تبدیل بخشی از تستوسترون به استروژن در بافت چربی موجب برهم خوردن تعادل هورمونی در مردان میشود.
وی خواب کافی و باکیفیت را یکی از ارکان اساسی حفظ سلامت دانست و افزود: در طول خواب فرآیندهای حیاتی نظیر ترمیم بافتها، تنظیم هورمونها، تثبیت حافظه و بازسازی سیستم ایمنی انجام میشود. کمبود خواب یا خواب بیکیفیت میتواند سطح کورتیزول را افزایش داده و باعث کاهش تستوسترون، ضعف سیستم ایمنی و افزایش خستگی و کاهش تمرکز شود.
این متخصص فیزیولوژی در ادامه با تأکید بر اهمیت فعالیت بدنی منظم اظهار کرد: ورزش، بهویژه تمرینات مقاومتی و قدرتی، یکی از مؤثرترین راهکارها برای حفظ سلامت مردان است. فعالیت بدنی منظم علاوه بر حفظ توده عضلانی و افزایش توان جسمی، موجب بهبود حساسیت به انسولین، کاهش التهاب مزمن، کنترل وزن و تقویت عملکرد محورهای هورمونی بدن میشود. همچنین ورزش میتواند بسیاری از آثار منفی ناشی از استرس و کمتحرکی را کاهش دهد.
وی در بخش دیگری از این گفتوگو به علائم هشداردهندهای اشاره کرد که مردان باید به آن توجه داشته باشند و گفت: خستگی مداوم، کاهش تمرکز، افت عملکرد جسمی، اختلالات خواب، کاهش انگیزه و تغییر در عملکرد جنسی از جمله نشانههایی هستند که نباید صرفاً به افزایش سن یا فشارهای روزمره نسبت داده شوند. این علائم ممکن است نشاندهنده اختلال در تعادل هورمونی، عصبی یا متابولیک باشند و مراجعه به پزشک در مراحل اولیه میتواند از بروز مشکلات جدیتر جلوگیری کند.
دکتر مهرآبادی در پایان با اشاره به اهمیت رویکرد پیشگیرانه در حوزه سلامت مردان تأکید کرد: ارتقای سلامت مردان بیش از هر چیز به اصلاح سبک زندگی وابسته است. خواب کافی، فعالیت بدنی منظم، مدیریت استرس، تغذیه سالم و توجه به علائم هشداردهنده بدن از مهمترین عوامل حفظ سلامت به شمار میروند. توجه به این اصول نه تنها خطر ابتلا به بیماریهای مزمن را کاهش میدهد، بلکه موجب افزایش بهرهوری، بهبود کیفیت زندگی و ارتقای سلامت نیروی کار در محیطهای کاری نیز خواهد شد.
