هشدار HSE درباره مخاطرات استفاده غیراصولی از هندزفری؛ تهدیدی پنهان برای سلامت شنوایی و ایمنی افراد
استفاده مستمر و غیراصولی از هندزفری و هدفونهای داخلگوشی، علاوه بر افزایش خطر آسیبهای شنوایی، میتواند در محیطهای کاری و عملیاتی، ایمنی افراد را نیز با مخاطره مواجه کند. متخصصان حوزه سلامت و ایمنی تأکید دارند بیتوجهی به اصول صحیح استفاده از این تجهیزات، بهویژه در میان نوجوانان، جوانان و شاغلان برخی محیطهای پرخطر، میتواند پیامدهای جبرانناپذیری به همراه داشته باشد.
به گزارش پایگاه خبری حامیان سلامت و ایمنی نیروی کار به نقل از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (وبدا)، دکتر اکرم رحمانیپور، متخصص گوش، حلق و بینی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، نسبت به روند روبهرشد آسیبهای شنوایی ناشی از استفاده مداوم، طولانیمدت و غیراستاندارد از هندزفری و هدفونهای داخلگوشی هشدار داد.
وی با اشاره به اینکه سیستم شنوایی انسان برای مواجهه مستمر با صداهای شدید طراحی نشده است، اظهار کرد: استفاده طولانیمدت از هندزفری، بهویژه در حجم صدای بالا، تنها یک عادت روزمره نیست، بلکه رفتاری پرخطر برای سلامت شنوایی محسوب میشود. در این شرایط، سلولهای مژکدار حلزون گوش که نقش اصلی در دریافت و انتقال پیامهای صوتی را بر عهده دارند، در معرض آسیب تدریجی و حتی تخریب دائمی قرار میگیرند.
آسیبهای شنوایی؛ تدریجی، خاموش و در بسیاری موارد غیرقابل بازگشت
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با تشریح سازوکار اثرگذاری هندزفری بر گوش افزود: در مدلهای داخلگوشی، صدا بهطور مستقیم و با فاصله بسیار کم به پرده گوش و مجرای شنوایی منتقل میشود. ادامه این وضعیت، بهویژه در صورت استفاده مکرر و طولانی، موجب خستگی سیستم شنوایی و در نهایت افت شنوایی حسی ـ عصبی خواهد شد؛ عارضهای که در بسیاری از موارد، امکان درمان کامل آن وجود ندارد.
وی همچنین به دیگر پیامدهای استفاده ناصحیح از این تجهیزات اشاره کرد و گفت: استفاده مداوم از هندزفری میتواند موجب فشرده شدن جرم گوش، افزایش احتمال انسداد مجرای شنوایی، تحریک پوست کانال گوش، بروز حساسیت و افزایش زمینه ابتلا به عفونتهای گوش خارجی شود. این موضوع بهویژه در افرادی که روزانه ساعات طولانی از هندزفری استفاده میکنند، اهمیت بیشتری دارد.
نشانههای اولیه آسیب را جدی بگیرید
دکتر رحمانیپور از کاربران خواست نسبت به علائم هشداردهنده اولیه بیتفاوت نباشند و تصریح کرد: بروز وزوز گوش پس از استفاده از هندزفری، احساس سنگینی یا گرفتگی گوش، کاهش وضوح شنیدن صداها و همچنین نیاز به افزایش مداوم صدای دستگاه برای شنیدن بهتر، از جمله نشانههایی است که میتواند بیانگر آغاز آسیب به سیستم شنوایی باشد.
به گفته وی، نادیده گرفتن این نشانهها و ادامه استفاده غیراصولی از هندزفری، احتمال تشدید اختلالات شنوایی و بروز آسیبهای ماندگار را افزایش میدهد.
رعایت قانون ۶۰/۶۰؛ یک اصل ساده اما حیاتی
این متخصص گوش، حلق و بینی با تأکید بر راهکارهای پیشگیرانه اظهار داشت: رعایت قانون ۶۰/۶۰ یکی از مهمترین اصول مراقبت از شنوایی است. بر این اساس، افراد باید شدت صدا را حداکثر روی ۶۰ درصد ظرفیت دستگاه نگه دارند و بیش از ۶۰ دقیقه بهصورت مداوم از هندزفری یا هدفون استفاده نکنند. پس از این مدت نیز لازم است به گوشها زمان کافی برای استراحت داده شود.
وی افزود: در صورت امکان، استفاده از هدفونهای روگوشی بهجای مدلهای داخلگوشی توصیه میشود، زیرا این نوع تجهیزات معمولاً فشار صوتی کمتری را بهصورت مستقیم به مجرای گوش وارد میکنند و از این نظر ایمنتر هستند.
صدای محیط را با افزایش ولوم جبران نکنید
دکتر رحمانیپور همچنین هشدار داد: در محیطهای پرسر و صدا مانند خیابان، مترو، پایانههای حملونقل، کارگاهها یا فضاهای شلوغ، افراد نباید برای غلبه بر صدای پسزمینه، شدت صدای هندزفری را افزایش دهند. این رفتار یکی از مهمترین عوامل تشدید آسیبهای شنوایی در میان کاربران است.
وی تأکید کرد: در صورت مشاهده علائمی مانند وزوز گوش، درد گوش، کاهش ناگهانی شنوایی یا احساس اختلال در درک صدا، مراجعه سریع به پزشک متخصص گوش، حلق و بینی ضروری است.
ملاحظات HSE در محیطهای کاری؛ هندزفری فقط یک مسئله سلامت نیست، یک موضوع ایمنی نیز هست
بر اساس ملاحظات حوزه بهداشت، ایمنی و محیط زیست (HSE)، استفاده از هندزفری و ایرپاد در محیطهای کاری، بهویژه در فضاهای صنعتی، عملیاتی، انبارها، کارگاهها، پروژههای عمرانی و محیطهای دارای تردد تجهیزات متحرک، میتواند خطرآفرین باشد.
کارشناسان HSE معتقدند استفاده از این تجهیزات در محیط کار ممکن است پیامدهای زیر را به همراه داشته باشد:
- کاهش تمرکز کارکنان در حین انجام فعالیتهای حساس
- عدم شنیدن هشدارهای صوتی، آژیرها و اعلانهای ایمنی
- کاهش آگاهی محیطی نسبت به خطرات پیرامونی
- بیاطلاعی از تردد ماشینآلات و تجهیزات متحرک نظیر لیفتراک، جرثقیل، خودروهای خدماتی و سایر وسایل نقلیه صنعتی
- افزایش احتمال بروز خطای انسانی، برخورد، حادثه و آسیبهای شغلی
از این رو، در بسیاری از دستورالعملهای ایمنی، استفاده از هندزفری در محیطهای عملیاتی و پرخطر، خارج از ضوابط کنترلی و مجوزهای مشخص، اقدامی پرریسک تلقی میشود.
ضرورت ارتقای آگاهی عمومی و سازمانی
با توجه به گسترش استفاده از ابزارهای صوتی شخصی در میان نسل جوان، دانشجویان، کارمندان و کارکنان بخشهای مختلف، ارتقای سواد سلامت شنوایی و آموزش اصول استفاده ایمن از تجهیزات صوتی، ضرورتی انکارناپذیر است. آگاهیبخشی در سطح خانوادهها، مدارس، دانشگاهها و محیطهای کاری میتواند نقش مؤثری در پیشگیری از کاهش شنوایی زودرس و نیز کاهش حوادث ناشی از افت هوشیاری محیطی داشته باشد.
در همین راستا، کارشناسان توصیه میکنند سازمانها و کارفرمایان ضمن تدوین ضوابط روشن برای استفاده از تجهیزات صوتی شخصی در محیط کار، آموزشهای لازم را در قالب برنامههای HSE به کارکنان ارائه دهند تا از بروز آسیبهای شنوایی و حوادث قابل پیشگیری جلوگیری شود.
