توسعه سامانه یکپارچه مدیریت پسماند؛ گامی راهبردی در ارتقای HSE و حکمرانی زیستمحیطی کشور
تهران – معاون محیطزیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست، یکپارچهسازی دادهها و همراستا نبودن ساختار اطلاعاتی دستگاههای اجرایی را مهمترین چالش پیشروی تکمیل و بهرهبرداری جامع از سامانه یکپارچه مدیریت پسماند عنوان کرد؛ سامانهای که میتواند نقش مهمی در ارتقای نظام HSE، کاهش مخاطرات زیستمحیطی و بهبود پایش پسماند در سطح ملی ایفا کند.
به گزارش پایگاه خبری حامیان سلامت و ایمنی نیروی کار به نقل از خبرگزاری صدا و سیما، صدیقه ترابی در گفتوگو با خبرنگار گروه کشاورزی و محیط زیست، با اشاره به تکالیف مندرج در برنامه هفتم پیشرفت برای استقرار مدیریت یکپارچه پسماند، اظهار کرد: زیرساختهای این سامانه از سالهای گذشته ایجاد شده و اکنون فرایند بازنگری، اصلاح فنی و تکمیل عملیاتی آن با مشارکت بخشهای دولتی و خصوصی در حال انجام است.
وی افزود: در حال حاضر، این سامانه در برخی حوزههای مشخص از جمله کنترل و پایش واردات پسماند فعال شده و بخشی از کارکردهای اجرایی آن به مرحله بهرهبرداری رسیده است، اما برای تحقق بهرهبرداری کامل و سراسری، همچنان نیاز به همگرایی اطلاعاتی بین دستگاههای مسئول وجود دارد.
یکپارچهسازی اطلاعات؛ حلقه مفقوده مدیریت مؤثر پسماند
معاون محیطزیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست با تأکید بر اینکه مشکل اصلی نه در اصل ایجاد سامانه، بلکه در ناهمگونی دادهها و نبود زبان مشترک اطلاعاتی میان دستگاهها است، تصریح کرد: هر یک از دستگاههای اجرایی، دادهها و اطلاعات مرتبط با حوزه پسماند را با ساختار، قالب و شاخصهای متفاوت تولید و نگهداری میکنند. این وضعیت، امکان پایش یکپارچه، تحلیل دقیق، تصمیمسازی سریع و مداخله مؤثر در حوزه مدیریت پسماند را با دشواری مواجه میسازد.
ترابی ادامه داد: در صورتی که این اطلاعات بهصورت استاندارد، قابل تبادل و تجمیعپذیر در اختیار سامانه قرار گیرد، میتوان از آن بهعنوان یک ابزار ملی برای رصد چرخه تولید، حمل، بازیافت، امحاء و دفع انواع پسماند استفاده کرد.
نقش سامانه در تقویت الزامات HSE
وی با اشاره به اهمیت این سامانه از منظر سلامت، ایمنی و محیط زیست (HSE) خاطرنشان کرد: مدیریت ناکارآمد پسماند، بهویژه در بخشهای صنعتی، بیمارستانی، ویژه و خطرناک، میتواند زمینهساز بروز مخاطراتی نظیر آلودگی منابع آب و خاک، انتشار آلایندههای زیانآور، تهدید سلامت عمومی، افزایش ریسکهای شغلی و بروز حوادث زیستمحیطی شود.
به گفته این مقام مسئول، تکمیل سامانه یکپارچه مدیریت پسماند میتواند با ایجاد شفافیت اطلاعاتی، رهگیری دقیق عملکرد واحدها، پایش مستمر وضعیت زیستمحیطی و افزایش پاسخگویی دستگاهها و بهرهبرداران، به یکی از ارکان مهم نظام HSE کشور تبدیل شود.
پایش شرکتهای واردکننده؛ نمونهای از عملکرد فعلی سامانه
ترابی در تشریح بخشی از دستاوردهای کنونی این سامانه گفت: یکی از مصادیق عملکرد فعلی سامانه، شناسایی، ثبت و پایش شرکتهای واردکننده پسماند است. این شرکتها در سامانه تعریف شدهاند و عملکرد زیستمحیطی آنها از سوی ادارات کل حفاظت محیط زیست استانها مورد بررسی و ارزیابی قرار میگیرد.
وی افزود: این اقدام، گامی مؤثر در جهت افزایش کنترلهای نظارتی، کاهش تخلفات احتمالی و ارتقای انضباط زیستمحیطی در زنجیره واردات و مدیریت پسماند به شمار میرود.
لزوم هماهنگی فرابخشی میان دستگاههای مسئول
معاون سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به همکاری دستگاههایی نظیر وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت نیرو، وزارت نفت، وزارت کشور و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در فرایند تکمیل این سامانه، اظهار کرد: اگرچه اصل همکاری میان نهادهای مسئول وجود دارد، اما برای دستیابی به یک سامانه کارآمد و ملی، لازم است هماهنگی فرابخشی، استانداردسازی دادهها و اتصال مؤثر بانکهای اطلاعاتی با سرعت بیشتری دنبال شود.
وی تأکید کرد: تا زمانی که دادههای بیندستگاهی از انسجام، دقت و قابلیت تبادل برخوردار نباشند، امکان دستیابی به یک نظام هوشمند و نتیجهبخش برای مدیریت کلان پسماند فراهم نخواهد شد.
مسیر تکامل سامانه ادامه دارد
ترابی در پایان با بیان اینکه اجرای طرحهای کلان ملی بهطور طبیعی نیازمند اصلاح تدریجی، بازخورد کارشناسی و تکامل مرحلهای است، گفت: سازمان حفاظت محیط زیست با برگزاری نشستهای مستمر کارشناسی و تعامل با ذینفعان بخش دولتی و خصوصی، در تلاش است تا ضمن رفع خلأهای اطلاعاتی و فنی، این سامانه را به ابزاری جامع، کارآمد و فراگیر برای مدیریت انواع پسماندها تبدیل کند.
وی خاطرنشان کرد: هدف نهایی، استقرار نظامی یکپارچه برای مدیریت همه گروههای پسماند، از جمله پسماندهای عادی، صنعتی، ویژه، پزشکی و سایر پسماندهای نیازمند کنترل تخصصی است؛ رویکردی که میتواند نقش تعیینکنندهای در حفاظت از محیط زیست، صیانت از سلامت عمومی و ارتقای شاخصهای HSE در کشور داشته باشد.
