گسترش مخازن زیرسطحی پسماند در تهران؛ گامی مؤثر در ارتقای HSE شهری و کاهش مخاطرات بهداشتی

سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران از توسعه طرح استقرار مخازن زیرسطحی پسماند در ۲۰۰ تا ۳۰۰ نقطه جدید پایتخت خبر داد؛ طرحی که در راستای ارتقای شاخص‌های بهداشت، ایمنی، محیط‌زیست (HSE)، کاهش آلودگی‌های شهری، کنترل مخاطرات ناشی از پسماند و بهبود سیمای شهری در دستور کار قرار گرفته است.

To report HSENK citing خبرگزاری صدا و سیما، رضا کاظمیان، معاون هماهنگی و ارزیابی امور مناطق سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران، با اشاره به نتایج مثبت اجرای آزمایشی این طرح در برخی مناطق شهر، اظهار کرد: تجربه اجرای مخازن زیرسطحی در مناطق ۱۲ و ۱۷ نشان داده است که این سازه‌ها می‌توانند نقش مؤثری در کاهش آلودگی بصری، کنترل بوی نامطبوع، کاهش تولید و انتشار شیرابه، و جلوگیری از دسترسی افراد غیرمجاز و حیوانات موذی به پسماند ایفا کنند.

آغاز طرح از مناطق پرتردد و حساس شهری

وی با بیان اینکه اجرای این طرح ابتدا از منطقه ۱۷ تهران آغاز شد، گفت: در فاز نخست، ۱۳ مخزن زیرسطحی در خیابان امامزاده حسن نصب و راه‌اندازی شد. این مخازن که با عنوان «مخازن زیرزمینی» نیز شناخته می‌شوند، در ادبیات اجرایی مدیریت شهری با نام‌های مخازن زیرسطحی یا دفنی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

کاظمیان افزود: در منطقه ۱۲ تهران نیز با توجه به ویژگی‌های بافت تاریخی، تراکم جمعیت، حجم بالای تولید پسماند و حساسیت‌های بهداشتی محدوده بازار، اجرای حدود ۲۷ مخزن زیرسطحی در دستور کار قرار گرفت که این پروژه در محدوده بازار عملیاتی شد. در حال حاضر، ۳۳ مخزن در منطقه ۱۲ and ۱۳ مخزن در منطقه ۱۷ فعال است و یک مخزن نیز در منطقه ۷ به بهره‌برداری رسیده است.

توسعه طرح در ۲۰۰ تا ۳۰۰ نقطه جدید

معاون هماهنگی و ارزیابی امور مناطق سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران با اشاره به بازخورد مثبت شهروندان نسبت به این شیوه نوین مدیریت پسماند تصریح کرد: با توجه به استقبال عمومی و اثربخشی این مخازن در ساماندهی پسماند شهری، برنامه‌ریزی لازم برای توسعه این طرح در ۲۰۰ تا ۳۰۰ نقطه دیگر شهر تهران در دستور کار شهرداری قرار گرفته است.

وی تأکید کرد: انتخاب نقاط جدید برای استقرار این مخازن بر اساس نیازسنجی مناطق، میزان تولید پسماند، تراکم تردد شهری، ملاحظات زیست‌محیطی، الزامات بهداشتی و شاخص‌های ایمنی انجام خواهد شد تا بیشترین اثربخشی در ارتقای کیفیت خدمات شهری حاصل شود.

نقش مخازن زیرسطحی در ارتقای ایمنی، بهداشت و محیط‌زیست

کاظمیان درباره مزایای این مخازن اظهار داشت: مخازن زیرسطحی علاوه بر آنکه به ساماندهی منظر شهری کمک می‌کنند، از منظر HSE نیز دارای اهمیت ویژه‌ای هستند. این مخازن با کاهش تماس مستقیم پسماند با محیط پیرامون، می‌توانند در کاهش آلودگی‌های ثانویه، کنترل انتشار شیرابه، محدودسازی بوهای نامطلوب، کاهش احتمال تکثیر حشرات و جوندگان و جلوگیری از دسترسی زباله‌گردها به زباله‌ها بسیار مؤثر باشند.

وی ادامه داد: استفاده از این مخازن همچنین موجب می‌شود مخازن حجیم و متداول از سطح معابر حذف یا محدود شوند و در نتیجه، نظم، زیبایی، ایمنی عبور و مرور و کیفیت محیط شهری بهبود یابد. این موضوع به‌ویژه در مناطق پرتراکم، بازارها، معابر باریک و نقاط دارای حساسیت بهداشتی از اهمیت دوچندان برخوردار است.

رویکردی نوین در مدیریت پسماند شهری

کارشناسان حوزه مدیریت شهری و HSE بر این باورند که توسعه زیرساخت‌های نوین جمع‌آوری پسماند، یکی از الزامات اصلی کاهش ریسک‌های بهداشتی و زیست‌محیطی در کلان‌شهرها به‌شمار می‌رود. در این چارچوب، گسترش مخازن زیرسطحی می‌تواند علاوه بر افزایش رضایت شهروندان، در کاهش پراکندگی زباله، ارتقای بهداشت عمومی، کاهش تماس‌های پرخطر با پسماند و بهبود بهره‌وری فرآیند جمع‌آوری و حمل زباله نیز مؤثر واقع شود.

بر این اساس، توسعه این طرح در تهران را می‌توان بخشی از رویکرد جدید مدیریت شهری در حرکت به‌سوی شهر پاک، ایمن، سلامت‌محور و سازگار با الزامات محیط‌زیستی دانست؛ رویکردی که تحقق آن نیازمند تداوم سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های خدمات شهری، آموزش عمومی و مشارکت شهروندان در تفکیک و دفع اصولی پسماند است.