سواحل

اعلام آماده‌باش زیست‌محیطی در سواحل جنوبی و شمالی کشور؛ تدوین دستورالعمل ملی HSE جهت مقابله با آلایندگی‌های هیدروکربنی و پایش اضطراری زیستگاه‌های حساس دریایی

تهران – روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان حفاظت محیط زیست به گزارش خبرگزاری مهر  | در پی بروز حوادث و آسیب‌های ناشی از تنش‌های اخیر به زیرساخت‌های صنعتی و ترابری دریایی، معاونت محیط‌زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست، از آغاز طرح ویژه پایش زیست‌محیطی، ارزیابی خسارت بر مبنای استانداردهای HSE و اجرای عملیات پاکسازی در مناطق آسیب‌دیده خبر داد.

معاون محیط‌زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست، با تشریح ابعاد خسارت‌های وارده به اکوسیستم‌های حساس خلیج فارس و دریای خزر، بر ضرورت فعال‌سازی پروتکل‌های پدافند غیرعامل و ایمنی صنعتی (HSE) در بنادر و سکوهای نفتی تأکید کرد.

شیدور و لاوان؛ تمرکز ویژه بر پاکسازی لکه‌های نفتی و احیای مرجان‌ها

احمدرضا لاهیجان‌زاده با اشاره به حادثه نشت نفت در مجاورت پالایشگاه لاوان اظهار داشت:

«با انتشار آلودگی نفتی و انتقال آن توسط جریانات دریایی و امواج به سواحل پناهگاه حیات وحش جزیره شیدور (مارو)، یکی از منحصربه‌فردترین زیست‌بوم‌های جزیره‌ای و آب‌سنگ‌های مرجانی خلیج فارس با مخاطره جدی مواجه شده است. از منظر شاخص‌های HSE دریایی، آغشته شدن بستر صخره‌ای و مرجان‌ها به مواد هیدروکربنی سنگین، فرآیند فتوسنتز و زنجیره غذایی آبزیان را مختل کرده و بازسازی طبیعی این مناطق ممکن است ده‌ها سال به طول بینجامد.»

وی افزود: «جزیره شیدور پناهگاه بین‌المللی و زیستگاه حیاتی تخم‌گذاری لاک‌پشت‌های دریایی (به‌ویژه گونه در معرض انقراض منقار عقابی) و پرندگان مهاجر است. سازمان حفاظت محیط زیست علی‌رغم محدودیت‌های دسترسی در مناطق مرزی و نظامی، درصدد اعزام فوری تیم‌های تخصصی پایش و مستندسازی زیر آب جهت ثبت دقیق ابعاد آسیب به بستر دریا است.»

وسعت آلودگی‌ها؛ از سواحل هرمزگان تا بندر انزلی

معاون سازمان حفاظت محیط زیست در تشریح ابعاد دیگر حوادث آلایندگی هیدروکربنی اعلام کرد:

  • بخش خلیج فارس و دریای عمان: در پی هدف قرار گرفتن یک تانکر حمل سوخت در منطقه استراتژیک تنگه هرمز، لکه نفتی به طول تقریبی ۲۴۰ کیلومتر خط ساحلی بندرعباس را تحت تأثیر قرار داد. همچنین گزارش‌های متعددی از آلودگی‌های نقطه‌ای در مجاورت جزیره خارک ثبت و ارزیابی شده است.
  • بخش دریای خزر: متعاقب سانحه رخ‌داده برای یکی از شناورهای نظامی در بندرانزلی، حدود ۱۵۰ هزار لیتر سوخت سبک (گازوئیل) وارد حوضچه بندر و آب‌های ساحلی شد که اقدامات کنترلی جهت پیشگیری از نفوذ آن به تالاب بین‌المللی انزلی به سرعت عملیاتی گردید.

تدوین چک‌لیست‌های واکنش سریع (ERP) و ارزیابی ریالی خسارت‌ها

بنا بر اعلام معاونت دریایی سازمان، با بهره‌گیری از تجربیات بحران‌های اخیر، دستورالعمل جامع مدیریت بحران زیست‌محیطی (Emergency Response Plan) به تمام ادارات کل حفاظت محیط زیست در استان‌های ساحلی ابلاغ شده است. این دستورالعمل شامل چک‌لیست‌های فنی و تخصصی است که به محض وقوع سوانح، پارامترهایی نظیر سرعت انتشار، عمق نفوذ آلاینده، نرخ مرگ‌ومیر آبزیان و پایداری فیزیکی سواحل را ارزیابی و ثبت می‌کند.

لاهیجان‌زاده تصریح کرد: «ارزیابی خسارات زیست‌محیطی و اقتصادی ناشی از نابودی خدمات اکوسیستمی مرجان‌ها و جنگل‌های حرا بر اساس مدل‌های ریاضی بین‌المللی انجام و ارزش ریالی و ارزی این خسارت‌ها محاسبه شده است. این گزارش‌ها جهت پیگیری‌های حقوقی بین‌المللی و مطالبه غرامت به مراجع ذی‌ربط ارجاع گردیده است.»

همکاری‌های مشترک بین‌دستگاهی جهت پاکسازی بیولوژیکی و فیزیکی

سازمان حفاظت محیط زیست در راستای وظایف حاکمیتی خود، نشست‌های هماهنگی را در سطوح عالی با وزارت نفت و سازمان بنادر و دریانوردی برگزار کرده است. در حال حاضر، فاز نخست عملیات پاکسازی فیزیکی و بوم‌سازگار (با استفاده از جاذب‌های نفتی استاندارد) در بخش‌هایی از سواحل جزایر خارک، شیدور، لاوان، قشم و بندرعباس به اتمام رسیده است و تدوین سند جامع “پاکسازی و احیای بیولوژیکی مناطق آسیب‌دیده از آلودگی‌های نفتی” در دست اجرا قرار دارد.